Quy định nhãn hàng hóa thực phẩm: cập nhật Nghị định 43 và Nghị định 111

Quy định nhãn hàng hoá thực phẩm theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định sửa đổi, bổ sung 111/2021/NĐ-CP là căn cứ pháp lý bắt buộc đòi hỏi 100% tổ chức, cá nhân sản xuất và phân phối phải hiển thị đầy đủ 8 trường thông tin cốt lõi (tên hàng hoá, định lượng, thương nhân chịu trách nhiệm, xuất xứ, ngày sản xuất – hạn dùng, thành phần, dinh dưỡng và cảnh báo dị ứng) trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. Mọi hành vi in ấn sai lệch thông tin, tẩy xoá hạn sử dụng hoặc thiếu nhãn phụ tiếng Việt đối với hàng nhập khẩu đều bị xử phạt hành chính lên tới 100.000.000 đồng theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP và buộc tiêu huỷ hoặc thu hồi toàn bộ lô bao bì vi phạm.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất và gia công màng ghép phức hợp, việc am hiểu tường tận từng câu chữ trong văn bản luật không chỉ giúp bao bì vượt qua các đợt thanh kiểm tra liên ngành của Cục An toàn thực phẩm mà còn bảo vệ quyền lợi thương hiệu và củng cố niềm tin trọn vẹn nơi người tiêu dùng.

Khung pháp lý bắt buộc về ghi nhãn hàng hóa thực phẩm

Tại Việt Nam, hoạt động thiết kế và in ấn nhãn mác bao bì chịu sự điều chỉnh trực tiếp từ hai văn bản pháp quy nền tảng: Nghị định số 43/2017/NĐ-CP ban hành ngày 14/04/2017 và Nghị định số 111/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung có hiệu lực từ ngày 15/02/2022. Việc nắm vững các quy định nhãn hàng hoá thực phẩm theo các văn bản này giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ nội dung, cách ghi và quản lý nhà nước về nhãn đối với hàng hóa lưu thông tại thị trường nội địa cũng như hàng hóa xuất nhập khẩu.

Trong hệ thống chuỗi cung ứng bao bì thực phẩm hiện đại, nhãn thương phẩm không đơn thuần là công cụ nhận diện thương hiệu hay quảng bá tiếp thị. Về mặt pháp lý, nhãn hàng hóa là bản hợp đồng cam kết chất lượng giữa nhà sản xuất và khách hàng, đóng vai trò căn cứ pháp lý để cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) thực hiện công tác hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc khi phát sinh sự cố an toàn thực phẩm.

8 nội dung bắt buộc phải hiển thị trên bao bì thực phẩm

Căn cứ theo Điều 10 của Nghị định 43/2017/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Khoản 5 Điều 1 Nghị định 111/2021/NĐ-CP) và Phụ lục I ban hành kèm theo, nhãn của mặt hàng thực phẩm chế biến bao gói sẵn bắt buộc phải thể hiện 8 trường thông tin trọng yếu.

Tên hàng hóa và định lượng khối lượng tịnh

Tên của thực phẩm phải được đặt ở vị trí trung tâm, dễ quan sát nhất trên mặt chính của bao bì (khu vực PDP – Principal Display Panel). Cỡ chữ của tên sản phẩm phải lớn nhất so với các nội dung khác trên nhãn, không được dùng hình ảnh hoặc tên gọi làm sai lệch bản chất thực phẩm (ví dụ: sản phẩm hương vị trái cây tổng hợp không được ghi gây nhầm lẫn là nước ép nguyên chất 100%).

Về định lượng, nhãn phải ghi rõ khối lượng tịnh (Net Weight) hoặc thể tích thực (Net Volume) kèm theo dung sai cho phép theo Thông tư 21/2014/TT-BKHCN về đo lường. Nếu thực phẩm đóng gói dạng chất lỏng có chứa phần cái (như đào ngâm, yến sào, măng ngâm), bao bì phải ghi rõ cả khối lượng tịnh và khối lượng chất khô (drained weight).

Tên và địa chỉ thương nhân chịu trách nhiệm

Quy định pháp luật yêu cầu ghi đầy đủ tên doanh nghiệp và địa chỉ trụ sở chính theo đúng Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Đối với hàng hóa gia công, trên bao bì phải thể hiện rõ mối quan hệ pháp lý: “Sản xuất tại: [Tên và địa chỉ cơ sở sản xuất]” và “Chịu trách nhiệm thương mại bởi: [Tên và địa chỉ thương nhân phân phối]”. Trường hợp sản phẩm thuộc nhóm bao bì thực phẩm chức năng hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe, địa chỉ cơ sở sản xuất phải đáp ứng nghiêm ngặt tiêu chuẩn phòng sạch đạt chứng nhận GMP.

Xuất xứ hàng hóa và mã số vạch truy xuất

Nghị định 111/2021/NĐ-CP sửa đổi cách ghi xuất xứ rất rõ ràng: thương nhân phải sử dụng một trong các cụm từ chuẩn hóa như “Sản xuất tại”, “Chế tạo tại”, “Nước sản xuất”, hoặc “Xuất xứ: [Tên quốc gia/vùng lãnh thổ]”. Việc ghi chung chung “Công nghệ Nhật Bản” hoặc “Nguyên liệu Mỹ” mà không nêu rõ quốc gia hoàn thiện sản phẩm cuối cùng là hành vi vi phạm pháp luật ghi nhãn.

Bên cạnh chữ viết, bao bì thương mại hiện đại bắt buộc phải tích hợp mã số mã vạch chuẩn GS1 (EAN-13) hoặc mã QR truy xuất dữ liệu. Mã vạch phải được in ấn với độ tương phản cao, kích thước tối thiểu đạt chuẩn máy quét quang học (tối thiểu 80% kích thước tiêu chuẩn GS1) để hỗ trợ khâu quét giá tại siêu thị và quản lý logistics kho bãi.

Ngày sản xuất và hạn sử dụng chuẩn quy định

Ngày sản xuất (NSX) và hạn sử dụng (HSD/EXP) phải được ghi theo thứ tự ngày, tháng, năm của năm dương lịch. Mỗi số chỉ ngày, tháng, năm gồm hai chữ số, riêng số chỉ năm có thể ghi bốn chữ số. Dấu phân cách giữa ngày, tháng, năm có thể dùng dấu gạch chéo (/), dấu chấm (.) hoặc dấu gạch ngang (-).

Pháp luật nghiêm cấm tuyệt đối việc in đè, tẩy xóa, dán nhãn đè lên hạn sử dụng cũ. Vị trí in date phải được bố trí cố định trên bao bì (thường là góc trên mép hàn hoặc khu vực nền trắng chuyên dụng) và phải có dòng chỉ dẫn nếu in ở vị trí khác (ví dụ: “HSD: xem dưới đáy bao bì”).

Bảng thành phần và chỉ tiêu dinh dưỡng bắt buộc

Thành phần nguyên liệu cấu tạo nên thực phẩm phải được liệt kê theo thứ tự từ khối lượng cao đến khối lượng thấp (giảm dần theo tỷ lệ phần trăm). Nếu thành phần có chứa chất phụ gia thực phẩm, bao bì bắt buộc phải ghi rõ tên nhóm phụ gia, tên phụ gia hoặc mã số quốc tế INS (ví dụ: “Chất điều vị (INS 621)”).

Đặc biệt, theo lộ trình áp dụng Thông tư 29/2023/TT-BYT, các mặt hàng thực phẩm chế biến đóng gói sẵn phải thể hiện Bảng giá trị dinh dưỡng (Nutrition Facts) bao gồm tối thiểu các chỉ tiêu cốt lõi: Năng lượng (Energy/Calories), Chất đạm (Protein), Carbohydrate, Chất béo (Fat), và Natri (Sodium) tính trên 100g/100ml hoặc trên một khẩu phần ăn (Serving size).

Cảnh báo chất gây dị ứng và điều kiện bảo quản

Nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người có cơ địa mẫn cảm, bao bì thực phẩm bắt buộc phải in dòng cảnh báo dị ứng rõ ràng nếu công thức chứa một trong các nguyên liệu dị nguyên phổ biến: ngũ cốc chứa gluten, giáp xác, trứng, cá, đậu phộng, đậu nành, sữa và các loại hạt cây. Dòng chữ này thường được in đậm hoặc đóng khung viền nổi bật (ví dụ: “Thông tin cảnh báo: Sản phẩm có chứa đậu nành và gluten”).

Điều kiện bảo quản phải chỉ rõ nhiệt độ và độ ẩm thích hợp để duy trì trọn vẹn hạn sử dụng của sản phẩm (ví dụ: “Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, nhiệt độ dưới 25°C, tránh ánh nắng chiếu trực tiếp”). Đối với các sản phẩm dạng hạt khô hay trà thảo dược đóng túi zipper cho thực phẩm chức năng, bao bì cần có thêm hướng dẫn đóng kín khóa zipper ngay sau mỗi lần mở miệng túi.

Quy định ghi nhãn tiếng Việt đối với hàng hóa nhập khẩu

Đối với các mặt hàng thực phẩm nhập khẩu từ nước ngoài, Điều 10 Nghị định 43/2017/NĐ-CP quy định hàng hóa khi nhập khẩu vào Việt Nam mà trên nhãn chưa thể hiện hoặc thể hiện chưa đủ những nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt thì bắt buộc phải có nhãn phụ bằng tiếng Việt trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường.

Nhãn phụ phải được gắn trực tiếp trên bao bì thương phẩm của thực phẩm hoặc trên bao bì ngoài ở vị trí dễ quan sát nhất. Toàn bộ nội dung dịch sang tiếng Việt trên nhãn phụ phải tương ứng chính xác với nội dung trên nhãn gốc, không được làm lu mờ hoặc che khuất các thông tin pháp lý bắt buộc của nhãn gốc. Đặc biệt, thông tin về tổ chức chịu trách nhiệm nhập khẩu và số công bố sản phẩm tại Việt Nam là hai trường nội dung không thể thiếu trên nhãn phụ.

Bảng mức phạt vi phạm hành chính về ghi sai nhãn thực phẩm

Các hành vi không tuân thủ đúng quy định nhãn hàng hoá thực phẩm bị xử lý rất nghiêm khắc theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP (quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm), Nghị định 124/2021/NĐ-CP và Nghị định 126/2021/NĐ-CP. Doanh nghiệp cần nắm vững các khung xử phạt dưới đây để chủ động kiểm soát rủi ro pháp lý:

Quy trình kiểm duyệt maket thiết kế bao bì trước khi in

In sai nhãn bao bì màng ghép là tổn thất vô cùng nặng nề đối với doanh nghiệp, bởi một lần chế bản trục in ống đồng có thể tốn hàng chục triệu đồng và tối thiểu hàng trăm nghìn túi thành phẩm. Để đáp ứng trọn vẹn quy định nhãn hàng hoá thực phẩm và triệt tiêu 100% nguy cơ thu hồi hàng hóa, Đông Âu Packing áp dụng quy trình kiểm soát maket 4 bước nghiêm ngặt:

Dịch vụ in bao bì thực phẩm chuẩn quy định tại Đông Âu

Đông Âu Packing là đơn vị sản xuất và in ấn màng ghép bao bì thực phẩm chuyên nghiệp, sở hữu hệ thống nhà xưởng đạt chuẩn ISO 22000, HACCP và QCVN 12-1:2011/BYT. Với hệ thống máy in trục ống đồng từ 7 đến 9 màu tự động điều chỉnh chồng màu điện tử, chúng tôi mang đến cho doanh nghiệp những ấn phẩm bao bì sắc nét đến từng micromet, màu sắc tươi sáng, chữ in nhỏ li ti vẫn hiển thị rõ ràng không nhòe mực.

Đội ngũ chuyên gia kỹ thuật và pháp chế bao bì của Đông Âu Packing sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp đối soát maket thiết kế, tư vấn phân bổ diện tích hiển thị nhãn chuẩn luật định, lựa chọn cấu trúc màng tối ưu chi phí và hỗ trợ đăng ký mã số vạch GS1 nhanh chóng.